Udostępnianie archiwaliów w epoce cyfrowej – perspektywa biblioteczna

Obrady plenarne ogólnopolskiej konferencji naukowej Udostępnianie archiwaliów w epoce cyfrowej na Uniwersytecie Łódzkim miała zaszczyt otwierać dr Małgorzata Cieliczko, kierowniczka Działu Udostępniania w PAN Bibliotece Kórnickiej i specjalistka ds. rozwoju naukowego.

Jej wystąpienie, zatytułowane Zdigitalizowane zbiory, cyfrowi bibliotekarze – rozwój czy transformacja tradycyjnej biblioteki, związane było z aktualnymi pytaniami i wyzwaniami, przed jakimi stajemy w kórnickiej książnicy w jej jubileuszowym roku, a zarazem łączyło się z realizowanym przez Bibliotekę projektem FERC „Ocalone dziedzictwo odkryte na nowo”.

Będąc nie tylko odbiorczynią archiwaliów już zdigitalizowanych, lecz przede wszystkim osobą związaną z procesem cyfryzacji oraz udostępniania materiałów w jednej z najstarszych bibliotek naukowych w Polsce, prelegentka zdecydowała się opowiedzieć właśnie o tej drugiej, mało znanej, a ważnej i wielokrotnie skomplikowanej perspektywie. Jednym aspektem jej wystąpienia było przedstawienie słuchaczom bibliotecznego procesu udostępniania materiałów, na który składają się: typowanie, opracowanie, konserwacja, digitalizacja, korekta, udostępnianie cyfrowe oraz promocja (!). Drugim, w tym wypadku ważniejszym, elementem wypowiedzi było zwrócenie uwagi na to, jak biblioteki cyfrowe oddziałują na badaczy/-ki i ich przyzwyczajenia, zwłaszcza kwerendowe (i odwrotnie – jak pod wpływem badaczy/-ek zmieniają się biblioteki naukowe) oraz próba nakreślenia przyszłości, jaka rysuje się przed tradycyjnymi książnicami, do których ostrożnie wprowadzamy już asystentów czytelnika opartych na mechanizmach sztucznej inteligencji.

Konferencja organizowana była przez osoby związane z historią prawa, dlatego żeby zadość stało się przestrzeni tej dyscypliny, dr Cieliczko przykładem uczyniła udostępniane przez Bibliotekę unikatowe materiały dotyczące tzw. sporu o Morskie Oko z przełomu XIX i XX w. W zwycięstwo strony polskiej (galicyjskiej) zaangażowany był nie tylko znany historyk prawa prof. Oswald Balzer, ale nie mniej istotną rolę odegrał Władysław Zamoyski (1853-1924), ostatni prywatny właściciel Biblioteki Kórnickiej. Dokumenty te wpisane zostały w 2016 roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Wybór materiału był o tyle trafny, że wśród słuchaczy i dyskutantów zasiadł prof. Jacek Matuszewski – autor książki Dziwny Hrabia i jego proces z pruskim księciem. Władysław Zamoyski – Morskie Oko – Christian Hohenlohe – Galicja – Wiedeń (Kórnik 2024). Konferencja zgromadziła badaczy z całej Polski i stanowiła nie tylko przestrzeń do wymiany doświadczeń i wiedzy, ale także do budowania sieci nowych, inspirujących kontaktów.

Organizatorzy:
Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego
Katedra Badań nad Rozwojem Państwa i Prawa
Koło Naukowe Historii Prawa UŁ

Fot. Marcin Głuszak, UŁ