Instalment Five

Mountains Moved by Law
The Dispute over Morskie Oko and State Borders

Yellowed pages, gray typescripts, official letters, maps marked with border lines, successive seals and signatures, handwritten notes, identity cards, receipts, newspaper clippings – more than 2,000 delicate and sometimes inconspicuous sheets written in five languages. Yet every page in this collection carried the weight of a matter that possessed the real power to determine state borders – borders which, as history has shown, remain in force to this day.

The documents connected with the so-called dispute over Morskie Oko – entered in 2016 on the Polish National List of UNESCO’s Memory of the World Programme – testify to a time when the fate of land was decided by argument and borders were drawn in ink. At the turn of the 19th and 20th centuries, Władysław Zamoyski (1853–1924), the last owner of Kórnik and Zakopane, devoted years of work and considerable financial resources to this matter. Out of concern for his native heritage, he regarded the defence of the Tatra Mountains against the ambitions of neighbouring powers as his duty.

A

264961
Awit Szubert
Widok z Hali Gąsienicowej (fot.) Kraków-Zakopane
ok. 1876-1878

B

A V 7
Szkic mapy spornego obszaru nad
Morskim Okiem.
Władysław Zamoyski wysuwał argumenty merytoryczne, ale potrafił też posłużyć się dosadną retoryką:

Gdybym miał na sobie stare portki, a panu by się ich zachciało, to dlatego że nie przedstawiają żadnej wartości, miałbym je dać? Nie, bo one są, tak samo jak Morskie Oko, moje. I dlatego go nie dam, bo jest moje.

C

BK 7708/1
Walery Elijasz-Radzikowski
Morskie Oko (pocztówka)
Kraków, ok. 1902

W atmosferze powszechnego wśród Polaków entuzjazmu Ludwik Solski napisał parafrazę hymnu, rozpowszechnianą na licznych kartach
okolicznościowych.