Herbarz szlachty Prus Królewskich z XVII wieku

Od czasów dzieła Jana Długosza Banderia Prutenorum obserwujemy rosnące zainteresowanie polskich historyków najdawniejszymi dziełami rodzimej szlachty, przejawiające się w mniej lub bardziej udanych studiach genealogiczno-heraldycznych. Właśnie owa chęć poznania historii rodów magnackich czy szlacheckich, z jednej strony wypływająca z zamiłowania do historii (tej najbliższej, z którą się obcowało), a z drugiej strony biorąca się z nieodpartej potrzeby tworzenia legendy szlacheckiej, której aurą pragnął być otoczony każdy herb „zażywający”, była – oprócz rzecz jasna względów praktycznych, o czym niżej – zapewne najistotniejszym bodźcem, sprzyjającym powstawaniu utworów o tej tematyce. Tak więc nie może dziwić fakt, iż zamykanie się stanu szlacheckiego w pewnym stopniu spowodowało konieczność, a może nawet natarczywą potrzebę, by historycy utrwalali dzieje takich czy innych rodzin, co stanowiło znaczącą legitymację i świadectwo wielkości i „starożytności” nobilitowanego dawnymi czasy domu. Na tym tle łatwiej pojmiemy, dlaczego Jan Karol Dachnowski swoją uwagę zwrócić ku tylko jednemu obszarowi Korony Polskiej I poł. XVII w. – Prusom. Szlachta tych ziem z „genealogiczno-heraldycznego” punktu widzenia była zaniedbana – jak pisze T. Borowska – co nie oznacza, że w pracach powstałych przed Herbarzem Dachnowskiego nie możemy zaznajomić się z genealogiami rodów pruskich. Pominąć również nie można oczywistego faktu, jakim było pragnienie dorównania do statusu szlachcica, którego dom pochodził z Wielkopolski, Małopolski, czy w ogóle z obszarów Polski, ponieważ Dachnowski wyraźnie dzieli Rzeczpospolitą na Polskę, Litwę i Prusy. Szlachta pruska, co już podnoszono we wcześniejszych badaniach, odczuwała pewne niedowartościowanie na tle nobilów koronnych. Tę lukę miał wypełnić ów herbarz, dzieło w efekcie niedokończone przez autora i nigdy dotąd nie opublikowane.