Górka (z Górki) Łukasz h. Łodzia<POWRÓT>

(zm. 1475), możnowładca wielkopolski. Syn Jakuba, brat Wyszoty, bratanek Mikołaja kanclerza. W młodości został dworzaninem królewskim, a już w 1441 r. był wojewodą poznańskim. Wraz z bratem Wyszotą rozpoczął karierę, służąc Jagiellonom poza granicami kraju. Był przywódcą Polaków towarzyszących Władysławowi Jagiellończykowi w r. 1440 na Węgrzech. W r. 1444 G. wrócił do kraju wysłany przez króla jeszcze przed bitwą pod Warną. Za usługi oddane królowi uzyskał od niego szereg nadań (Gostyń, Tusza Góra, Sieraków i in.). Później powiększył swe posiadłości przez zastawy za pożyczone Jagiellonom sumy oraz przez małżeństwo z Beatą, córką Dobrogosta z Szamotuł, kasztelana poznańskiego. Jedna z posiadłości leżała aż w Lubelskiem (Opole). Po śmierci Władysława III posłował jako bliski współpracownik zabitego króla do Kazimierza Jagiellończyka i Bolesława ks. Płockiego w sprawie sukcesji. Szybko został zaufanym nowego króla, sprawował urząd wielkopolskiego starosty generalnego, a następnie wojewody wielkopolskiego. Popierał Kazimierza w walce z opozycją małopolską, natomiast wspólnie z Małopolanami walczył o zatwierdzenie przez króla przywilejów w Koronie.

Gdy wypłynęła sprawa pruska, G. zdecydowanie poparł króla, a ze Związkiem Pruskim porozumiewał się jeszcze przed wybuchem wojny 13-letniej. Jego podpis widnieje na akcie hołdowniczym Gdańska z 16 VI 1454 r. W wojnie 13-letniej brał czynny udział. Pod Chojnicami, będąc jednym z dowódców pospolitego ruszenia, dostał się na krótko do niewoli. Wyszedłszy z niewoli krzyżackiej w 1455 r., zabiegał o fundusze na prowadzenie wojny. Brał udział w układach z wojskami najemnymi krzyżackimi o przejście na stronę polską i wydanie Malborka, zasilał skarb królewski pożyczkami. Przez cały czas wojny zabiegał o podtrzymywanie oporu miast i szlachty pruskiej przeciw Krzyżakom, brał udział w pertraktacjach. Jego podpis widnieje na akcie układu toruńskiego 1466 r.

Po wojnie 13-letniej popierał dynastyczne plany Kazimierza Jagiellończyka, w szczególności zabiegi o tron czeski. W 1474 brał udział w nieudolnym pospolitym ruszeniu mającym bronić południowej Wielkopolski, po czym odsunął się od działalności politycznej. Do śmierci sprawował urząd starosty kościańskiego i pobiedziskiego. Poświęcał się głównie zabezpieczeniu kariery swych synów, słabowitego Uriela, dla którego przeznaczył karierę duchowną, Mikołaja, Jana i Jakuba. Głównymi dziedzicami dóbr kórnickich zostali Uriel i Mikołaj. G. zmarł 11 IV 1475 r., pochowany został w katedrze poznańskiej. Syn jego Uriel, bp poznański, umieścił na jego grobie w r. 1496 płytę nagrobkową wykonaną w giserni Vischera.

Opracowano na podstawie biogramu Józefa Garbacika, PSB, t. VIII, 1959-60, s. 408-409.