Górka Andrzej h. Łodzia<POWRÓT>

        (ok. 1500-1551), kasztelan poznański i starosta generalny wielkopolski. Syn Łukasza, woj. poznańskiego, i Katarzyny Szamotulskiej. Jako młodzieniec przebywał na dworze królewskim, w r. 1524 walczył na Podolu przeciw Turkom i Tatarom. W 1527 r. posłował do Ratyzbony na sejm Rzeszy. W r. 1528 ożenił się z Barbarą Kurozwęcką (zm. 1545), dziedziczką rozległych dóbr w woj. krakowskim i sandomierskim.
        W 1529 r. jeździł G. do Wilna w poselstwie do króla i panów litewskich. Zabiegał o kaszt. gnieźnieńską, ale jej nie dostał. W 1532 r. G. z Janem Łaskim jeździł do Królewca, gdzie zbliżył się do ks. Albrechta. Po powrocie z misji do Zapolyi, w końcu 1532 r. dostał kaszt. kaliską.
        Podczas wojny z Moskwą w 1535 r. został mianowany wodzem oddziału posłanego na Litwę przez Koronę. Brał udział w zdobyciu Homla i Staroduba. Otrzymał kaszt. poznańską. Wkrótce potem dostał i generalstwo wielkopolskie, na które uroczystego wjazdu dokonał 10 I 1536 r. W 1539 r. G. zajął się regulacją Warty. Zrobił to na skutek starań książąt pomorskich zmierzających do pełnego uruchomienia handlu odrzańskiego.
        W l. 1541-42 posłował z polecenia Zygmunta I do Austrii i na Węgry z misją dyplomatyczną w sprawie Izabeli Jagiellonki. W 1543 r. wraz z innymi stronnikami Austrii dążył do sprowadzenia Izabeli z Węgier i przyspieszenia małżeństwa młodego króla z Elżbietą. Podejmował w swej poznańskiej siedzibie Albrechta i ks. Fryderyka legnickiego z synem, którzy zjechali się dla narad nad sytuacją protestantów niemieckich. Mimo obłożnej choroby przyjmował w październiku 1545 r. jadącego do Niemiec ks. Albrechta.
        Wyrażał stanowczy sprzeciw wobec małżeństwa Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną. Na sejmie w 1548 r. stanął na czele opozycji i groził nawet wypowiedzeniem posłuszeństwa królowi. Wobec zdecydowanego oporu króla prosił, by przynajmniej Barbary nie koronował. Nie osiągnął i tego.
        W 1549 r. w Prabutach odwiedził Albrechta. Narady były otoczone ścisłą tajemnicą i dotyczyły zapewne wojny w Niemczech, ale i sytuacji, jaka mogłaby powstać na wypadek nagłej śmierci królewskiej. Albrecht chciał G. pogodzić z królem. W 1550 r., kiedy wrzenie w całym kraju wyraźnie gasło, zmienił politykę. Począł szukać drogi do króla. Ukorzył się przed królem, jednak odmówił przybycia na koronację Barbary. Od zimy 1550/1 r. G. chorował. Zmarł w Poznaniu 3 XII 1551 r.
        Na stanowisku starosty generalnego okazywał niemałą energię. Odegrał ważną rolę w obronie granicy zachodniej. G. nie pozwalał na niekorzystne dla Polski przesunięcia graniczne i twardo przestrzegał prawa w zatargach z Niemcami. Przedwczesna śmierć G. była niemałym ciosem dla reformacji w Wielkopolsce. Sprzyjał jej wyraźnie, jego dom był schronieniem dla wielu prześladowanych działaczy reformacyjnych. Jednak nigdy nie odciął się od kościoła rzymskokatolickiego. Pochowano go w katedrze poznańskiej.
        Jeden z najmożniejszych magnatów w Koronie, w Wielkopolsce był najbogatszym i najbardziej wpływowym, zajmując tam stanowisko niemal królewskie. W woj. poznańskim i kaliskim miał 12 miasteczek: Szamotuły, Wieleń, Wronki, Sieraków, Koźmin, Górkę, Osieczną, Jutrosin, Kórnik, Bnin, Czempiń, Czerniewo i ok. 100 wsi. Miał ponadto dobra w woj. krakowskim, lubelskim (miasteczka: Goraj, Kamionkę i połowę Szczebrzeszyna), sandomierskim, sieradzkim, w ziemi chełmskiej Turobin, wreszcie w woj. ruskim (miasteczka: Złoczów, Andrnopole). Prócz pałacu przy ul. Wodnej należał doń szereg kamienic (4 przy rynku) i placów w Poznaniu, 3 dwory w Krakowie, dwór za murami Lwowa. Trzymał starostwa: kolskie, wałeckie, mosińskie, ujskie, pilskie w Wielkopolsce, buskie i jaworowskie na Rusi. Odbudował spalony zamek poznański, kamienicę zaś przy Wodnej przekształcił w renesansowy pałac o wspaniale zdobionych wnętrzach.
        G. miał synów: Łukasza, Andrzeja i Stanisława, oraz córki: Katarzynę i Barbarę.

Opracowano na podstawie biogramu Włodzimierza Dworzaczka, PSB, t. VIII, 1959-60, s. 401-405.